Termin "historia" pochodzi od greckiego słowa istoria oznaczającego badanie, dochodzenie do wiedzy oraz wiedzę zdobytą poprzez badanie. Termin ten zakładał zatem krytyczną interpretację świadectw źródłowych w celu dotarcia do prawdziwego obrazu przeszłości. Jednocześnie już od samego początku na tak rozumianą dziedzinę wiedzy nakładano różne cele pozapoznawcze. Sławne dictum Cycerona Historia magistra vitae est jest niczym innym jak przypisaniem historii pewnej funkcji społecznej - w tym przypadku pedagogicznej, polegającej na nauce dobrego (szczęśliwego) życia. Wydaje się, że to podwójne uwarunkowanie historiografii jest czymś niezbywalnym dla tej dziedziny nauki od samego jej początku. Na wytwory pracy historyka można bowiem zawsze patrzeć z dwóch punktów widzenia - w jakiej relacji pozostaje narracja historiograficzna w stosunku do odtwarzanej przez nią przeszłej rzeczywistości i jakie społeczne funkcje taki opis przeszłości pełni w przestrzeni publicznej. To podwójne uwikłanie historiografii wyznacza zarazem strukturę przedkładanej czytelnikowi książki. W części Filozoficzne i teoretyczne uwikłania historiografii zamieszczone zostały prace obrazujące wpływ idei filozoficznych i koncepcji teoretycznych na pracę i warsztat badawczy historyka. W dwóch pozostałych częściach: Ideologiczne i społeczne uwikłania historiografii dziejów najnowszych Polski i O uwikłaniach historiografii w innych krajach zostały zgromadzone artykuły, których autorzy podejmują problem wpływu ideologii i analizują presję otoczenia społecznego na rekonstruowany przez historyków obraz przeszłości Polski oraz innych krajów: Francji, Hiszpanii, Niemiec i Wielkiej Brytanii.