Dotychczasowe zainteresowanie zagadnieniem harmonizacji prawa karnego procesowego w UE skupiało się raczej na przebiegu tego procesu, poszczególnych jego instytucjach oraz perspektywach dalszego rozwoju. Natomiast zagadnienie podmiotów, które w jego wyniku uzyskują szczególny status prawny nie było przedmiotem szerszego zainteresowania w literaturze przedmiotu. Ochronie praw podstawowych jednostki w postępowaniu karnym w UE nie poświęcono dotąd odrębnej monografii. Problematyka ta nie była dotąd eksponowana w obszernej literatur ze poświęconej współpracy sądowej w sprawach karnych. Kwestie te były tylko częściowo analizowane w pracach poświęconych poszczególnym instrumentom współpracy sądowej w sprawach karnych w UE oraz zasadom tej współpracy, w szczególności zasadzie wzajemnego uznawania oraz regule ne bis in idem. Za celowe należy zatem uznać kompleksowe opracowanie problematyki ochrony praw podstawowych jednostki w Unii Europejskiej w proponowanym kontekście, a zwłaszcza w związku z ukształtowaniem się nowej sytuacji prawnej po wejściu w życie Traktatu z Lizbony. Dogłębne zbadanie tej problematyki pozwoli zaproponować konkretne i trafne rozwiązania w zakresie zapewnienia skutecznej ochrony praw podstawowych jednostki w postępowaniu karnym w UE. Rozważania w niniejszej pracy oparte są przede wszystkim na źródłach prawa pierwotnego i wtórnego UE oraz innych instrumentach uzupełnianych o dokumenty polityczne, wytyczne, strategie i plany działania uzgodnione według formuły międzyrządowej pomiędzy państwami członkowskimi UE. Dołożono starań, by w możliwie najszerszy sposób uwzględnić orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości WE/UE. W zakresie adekwatnym do poruszanych problemów niezbędne było także odniesienie się do odpowiednich aktów prawa międzynarodowego publicznego i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Stan prawny regulacji omawianych w pracy datowany jest na 1 lipca 2010 r.