Współczesna szkoła stoi przed niezmiernie trudnym zadaniem, jakiego w swej historii jeszcze nie doświadczała. Musi bowiem odpowiedzieć na pytanie, jak przygotować młodego człowieka do funkcjonowania w sytuacji permanentnie dokonujących się zmian w otaczającej rzeczywistości. Zmiany dokonują się w zawrotnym tempie i są nieprzewidywalne, bowiem wynikają ze ścierania się różnego typu tendencji, procesów i zjawisk, które mimo że pozostają często w sprzeczności ze sobą, to jednak są jednocześnie warunkiem zachowania równowagi w rozwoju jednostek, a także całych społeczeństw. Zachodzące tak dynamicznie procesy społeczne w relacjach jednostka - społeczność mają oczywiście wpływ zarówno na porządek i ład społeczny, jak i na osobiste życie jednostek. Żyjemy w kulturze indywidualizacji, w której prawo jednostki uzyskane w społecznej przestrzeni życia do bycia sobą, do budowania własnej niezależnej tożsamości, obecnie w erze ponowoczesności zamienione zostało w imperatyw samorealizacji. Nastąpił, zdaniem wielu autorów, paradoksalny efekt, polegający na tym, że jednostka uwalniając się z ograniczeń instytucji i zbiurokratyzowanych organizacji, popadła w uzależnienie wynikające z nakazu troski o własną podmiotowość i rozwój indywidualności oraz konieczności osobistego dokonywania wyborów dotyczących wszystkich aspektów swego życia. Wybór, jak podkreślają współcześni socjologowie, przestaje być postrzegany jako symbol wolności, a staje się ciężarem, z którym jednostka nie zawsze jest w stanie sobie poradzić, co powoduje, że czuje się nieszczęśliwa. Ponowoczesność oznacza nową jakość życia człowieka, ale niekoniecznie lepszą. Ta pulsująca zmienność kierunków rozwoju i orientacji życia społecznego i jednostkowego wywołuje wiele obaw i rodzi pytania o to, jak przygotować do tych zmian jednostkę.